Een team kan heel hard werken en tóch niet goed samenwerken. Misschien zijn er steeds dezelfde irritaties. Wordt er veel óver elkaar gesproken, maar weinig mét elkaar. Lopen gesprekken snel vast. Voelen sommige teamleden zich niet gehoord of gezien. Of merk je dat het vertrouwen en de veiligheid onder druk staan. Soms is er een duidelijke aanleiding. Een verandering in leidinggevende, nieuwe collega’s, een reorganisatie of een ingrijpende gebeurtenis.
En soms is er eigenlijk geen duidelijke oorzaak, maar voel je als team:
“Er klopt iets niet. We komen niet verder.”
Dan kan teamcoaching helpen.
Als systemisch teamcoach kijk ik niet alleen naar individuele teamleden of naar wat er zichtbaar gebeurt.
Ik kijk naar het gehele systeem.
Want gedrag ontstaat nooit zomaar.
Wat gebeurt er tussen mensen?
Welke patronen zijn zichtbaar?
Welke verwachtingen zijn er over en weer?
Wat wordt wel gezegd en wat blijft onbesproken?
Welke rollen en verantwoordelijkheden zijn helder en welke niet?
En welke gebeurtenissen uit het verleden werken nog door?
Daarbij besteed ik veel aandacht aan de onderstroom.
De onderstroom bestaat uit alles wat meespeelt, maar niet altijd zichtbaar of bespreekbaar is, zoals gedachten, emoties en zingeving.
Juist daar ligt vaak de sleutel tot verandering.
“Gedoe” in een team is niet per definitie een probleem. Het kan ook een signaal zijn. Een signaal dat iets aandacht nodig heeft.
Misschien is er behoefte aan meer duidelijkheid.
Misschien botsen waarden.
Misschien zijn verwachtingen niet uitgesproken.
Misschien is er sprake van een verandering waar nog onvoldoende ruimte voor is geweest.
Ik help teams om deze patronen zichtbaar en bespreekbaar te maken. Niet om schuldigen aan te wijzen.
Wel om samen te onderzoeken wat er nodig is om verder te kunnen.
Dat vraagt soms om een eerlijk gesprek. Soms om het uitspreken van wat al langere tijd wordt gevoeld. En soms juist om opnieuw te ontdekken wat mensen met elkaar verbindt.
Een team kan pas echt samenwerken wanneer mensen zich voldoende veilig voelen om zich uit te spreken:
Om een andere mening te geven.
Om een fout te erkennen.
Om een grens aan te geven.
Om feedback te ontvangen.
Om te zeggen: “Dit raakt mij.”
Daarom is psychologische veiligheid voor mij geen los thema binnen teamcoaching.
Het is een belangrijke voorwaarde om samen te kunnen leren en ontwikkelen.
Veiligheid betekent overigens niet dat alles prettig moet zijn. Juist in een veilig team mogen gesprekken soms ongemakkelijk zijn. Het verschil is dat mensen erop kunnen vertrouwen dat zij elkaar blijven respecteren.
Binnen teams heeft iedereen een plek, een rol en verantwoordelijkheden. Wanneer daar onduidelijkheid over ontstaat, kan dat veel invloed hebben op de samenwerking. Bijvoorbeeld wanneer iemand van collega naar leidinggevende groeit. Of wanneer verantwoordelijkheden verschuiven. Of wanneer oude verhoudingen blijven bestaan terwijl de formele rollen zijn veranderd. Dan kan er plekverwarring ontstaan.
Wie is waarvoor verantwoordelijk?
Wat mag ik van jou verwachten?
Wat verwacht jij van mij?
En hoe verandert onze relatie wanneer onze rollen veranderen?
Dit soort vraagstukken kunnen veel onderhuidse spanning veroorzaken.
Door ze samen bespreekbaar te maken ontstaat er ruimte voor nieuwe verhoudingen en duidelijkheid.
Ik geloof niet in een standaard teamcoachtraject. Ieder team heeft een eigen geschiedenis, dynamiek en ontwikkelvraag.
Daarom begin ik bij jullie werkelijkheid.
Wanneer dat passend is, start ik vaak met een teamanalyse. Samen met het team onderzoeken we wat er speelt, wat goed gaat, waar spanning zit en waar behoefte aan is.
Op basis daarvan maken we een traject dat aansluit bij het team.
Dat kan bijvoorbeeld bestaan uit:
Mijn uitgangspunt is: eerst begrijpen, dan interveniëren.
Ik wil weten wat er werkelijk speelt voordat we bepalen wat een team nodig heeft.
Daarom kan een teamanalyse onderdeel zijn van de start.
Niet om het team een label te geven, maar om samen een helder beeld te krijgen:
Waar staan we nu?
Waar willen we naartoe?
Wat staat ons daarbij in de weg?
En wat hebben we van elkaar nodig om daar te komen?
Een goed functionerend team betekent voor mij niet dat iedereen het altijd met elkaar eens is. Het betekent dat verschillen er mogen zijn.
Dat mensen elkaar kunnen aanspreken.
Dat verantwoordelijkheden duidelijk zijn.
Dat er ruimte is voor emoties én professionaliteit.
Dat moeilijke onderwerpen niet onder het tapijt verdwijnen.
En dat teamleden zich gezamenlijk verantwoordelijk voelen voor het resultaat.
Van naast elkaar werken naar met elkaar werken.
Teamcoaching kan passend zijn wanneer:
Ik sta naast het team, maar ben geen onderdeel van het team.
Dat geeft mij de ruimte om te observeren, vragen te stellen, patronen terug te geven en soms precies datgene bespreekbaar te maken wat anderen liever vermijden. Met aandacht, nieuwsgierigheid en respect. Maar ook met duidelijkheid wanneer dat nodig is.
Ik geloof dat echte verandering begint wanneer mensen bereid zijn om samen te kijken naar wat er werkelijk speelt.
Niet alleen naar wat zichtbaar is. Maar ook naar wat daaronder ligt.
Je hoeft nog geen duidelijke oplossing te hebben. Wanneer je merkt dat een team vastloopt, dat er iets onder de oppervlakte speelt of dat een verandering vraagt om nieuwe verhoudingen, kunnen we samen onderzoeken wat nodig is.
Een goed team ontstaat niet vanzelf.
Aan een goed team werk je samen.
